Rozmowa z Davem Gahanem Autor: Lesław Dutkowski / (fot. EMI/Anton Corbijn) Na 17 października 2005 wyznaczono datę premiery nowej płyty zespołu Depeche Mode - "Playing The Angel". Album jest pierwszą produkcją tria od czasu wydanego w 2001 roku krążka "Exciter", który promowało wielkie światowe tournee. Pokłosiem trasy jest wyreżyserowane przez Antona Corbijna DVD "One Night In Paris", na którym widać w jak znakomitej formie była grupa.

Pod koniec sierpnia wytwórnia EMI zorganizowała w Londynie spotkanie promocyjne z członkami Depeche Mode. Wysłannikowi Onet.pl przypadło w udziale uczestniczenie w rozmowie z Davem Gahanem, który był w świetnym nastroju i z wielką chęcią odpowiadał na pytania dziennikarzy z różnych krajów Starego Kontynentu. Oto zapis spotkania z Davem.

Ben Hillier był producentem nowej płyty. Jak różnią się jego metody pracy od tych, które znacie ze współpracy z Markiem Bellem?

DAVE GAHAN: Dobre pytanie. To było coś zupełnie innego. Zatrudniając Marka wiedzieliśmy, że jest on bardzo dobry w kreowaniu ciekawych dźwięków. Ben natomiast podchodzi do całego procesu z punktu widzenia wykonania. Bardziej przypomina jako producent Flooda. Też jest bardzo kreatywny, jest również dobrym muzykiem. Ben jest bardziej przywódcą, nauczycielem, szefem. Wszyscy zgodziliśmy się, iż tym razem jest nam potrzebny ktoś, kto będzie nas popychał, będzie pełnił funkcje szefa. Ktoś, kto sprawi, że my sami odkryjemy coś więcej w naszej muzyce i popchnie nas poza nakreślone przez nas samych granice. Ben okazał się idealny do tego zadania.

Mark Bell czy Tim Simenon byli bardziej fanami zespołu. Ben natomiast nie znał prawie niczego, co nagraliśmy. Słyszał tylko kilka piosenek, ale żadnej całej naszej płyty. Tak więc przynieśliśmy mu kupę naszych płyt (śmiech). Ben miał świeże podejście. Nie miał żadnych zakodowanych schematów dotyczących Depeche Mode. Pracowaliśmy cały czas bardzo intensywnie. Ben wszystko robi bardzo szybko. Pakował nas do pomieszczenia, przygotowywał cały sprzęt analogowy, wszystko było rozłożone jak należy. Wykorzystał też sporo starego sprzętu, np. stare rosyjskie mikrofony. Ben uwielbiał przepuszczać to, co graliśmy przez analogowe syntezatory. Dbał o to, aby odpowiedni dźwięk wydobywał się z głośników ustawionych w studiu. Dzięki temu w nowych utworach słychać dźwięki z pomieszczenia, w którym nagrywaliśmy. W studiu byli też dwaj ludzie zajmujący się programowaniem, w tym Dave McCracken, który jest przy okazji zdolnym pianistą, a także Rick Morris.

Sesja była naprawdę ekscytującym doświadczeniem. Płyty "Exciter" wcale nie nagrywało się w tak emocjonujący sposób (śmiech). Biorąc pod uwagę proces nagraniowy, "Exciter" powstawał bardzo długo, bardzo wolno. Dość często zdarzało nam się łapać na tym, iż z tego, co robimy w studiu, nic nie wynika. Poza tym to było bardziej siedzenie przed komputerem i bawienie się dźwiękami.

Depeche Mode jest zespołem dość nietypowo pracującym w studiu. Nie rozkładamy instrumentów i nie jammujemy godzinami, aby znaleźć brzmienie. Tym razem zrobiliśmy coś, co bardziej przypominało pracę w studiu konwencjonalnego zespołu. Były porozstawiane mikrofony, głośniki, nagrywaliśmy perkusję, potem Martin zabrał się za nagrywanie gitar. Po pierwszym etapie sesji mieliśmy zarysy ośmiu kawałków i czuliśmy, że coś się dzieje, coś zaczyna powstawać. Coś ekscytującego. Było to dla nas świeże i nowe jednocześnie, jeśli brać pod uwagę proces nagrywania oraz pracę z nowymi ludźmi, którzy podchodzili do wszystkiego z wielkim entuzjazmem. To było chyba najbardziej pasjonujące i zabawne doświadczenie od czasu pracy nad płytą "Violator". Ben był cały czas optymistycznie nastawiony. Naprawdę cieszył się, że może w tym uczestniczyć. To było dla niego coś nowego. Ja czułem się podobnie, gdy nagrywałem mój album "Paper Monsters". Ken Thomas należy podobnie jak Ben do starej szkoły producentów. Obaj podchodzą do sesji na zasadzie: "OK, chłopaki, co dziś robimy?", a nie na zasadzie: "OK, siadajcie tutaj, róbcie to i tamto".

Komfort pracy polegał też na tym, że zanim zamknęliśmy się w studiu mieliśmy z Martinem w wersjach demo jakieś 15 piosenek. Tak więc Ben miał z czego wybierać te najfajniejsze. Wiedzieliśmy wcześniej, że wybierzemy kilka moich piosenek, a reszta to będą kompozycje Martina. Chociaż oczywiście nie miało znaczenia, kto napisał dany kawałek, gdy już nagrywaliśmy.

Czyli można powiedzieć, że nowa płyta idzie w zupełnie innym kierunku niż wcześniejsze wasze płyty?

Wydaje mi się, że podobieństwa można doszukać się w instrumentarium. Także struktura piosenek jest podobna. W końcu to są popowe kompozycje. Staraliśmy się jednak przesunąć nasze własne granice nieco dalej. W kilku kawałkach są dłuższe intra i outra. Zależało nam na stworzeniu płyty, która brzmiałaby jak jedna całość. Oczywiście czegoś takiego nie zakłada się na samym początku prac. Ale brzmienie wyłania się dość wcześnie. Podobieństwa można się też doszukać w analogowym sprzęcie i instrumentarium, które wykorzystaliśmy. Interesujące jest to, że wszystkie te stare instrumenty słychać, można rozpoznać ich brzmienie.

Jeśli mogę wyrazić swoje zdanie na temat twojego śpiewu, to na nowej płycie twój głos jest instrumentem w o wiele większym stopniu niż był na płycie "Exciter".

Zawsze starałem się, aby mój głos był w jak największym stopniu instrumentem. Zależało mi na czymś takim, a zainspirowało mnie do tego podejście Sigur Ros. Tyczy się to także pisania przeze mnie piosenek. Chodzi o uczucie, że instrument wpasowuje się w atmosferę, pomieszczenia, chwili. Wizualizowałem sobie, jak mam interpretować melodie. Dzięki temu odpowiednie słowa napływały mi do głowy. Nie lubię siedzieć nad kartką i myśleć nad odpowiednimi słowami. Oczywiście i coś takiego mi się zdarza. Ale wtedy nie staram się, aby wraz ze słowami powstała cała piosenka. Musi pojawić się coś, co mnie do tego zainspiruje. To mogą być bardzo różne rzeczy, np. odgłos pracującego silnika. Także dźwięki, które pojawiają się w pomieszczeniu, w którym przebywam, dźwięk fortepianu na przykład. Ken Thomas bardzo lubi taki sposób pracy. Potem w studiu piosenka wędruje w zupełnie innym kierunku. Osiąga nowy wymiar. Wolę coś takiego niż podejście w stylu: "Piszę piosenki w taki, a nie inny sposób". Nie nazwałbym się wokalistą i kompozytorem w tradycyjnym rozumieniu. Nie siadam z gitarą i nie brzdąkam akordów zanim nie wyjdzie z tego jakaś piosenka. Mnie takie podejście by zabiło. Na pewno zabiłoby piosenki. Tutaj ja i Martin różnimy się.

Mówiąc kilka lat temu o zespole jako o kolektywie użyłeś interesującego porównania. Powiedziałeś, że jeśli Depeche Mode to film, to Martin jest reżyserem i scenarzystą, a ty aktorem.

I raczej nic się nie zmieniło (śmiech).

Chyba jednak troszkę się zmieniło, bo na nową płytę napisałeś trzy piosenki. Czy to oznacza, że chcesz w większym, stopniu być reżyserem i scenarzystą, a może połączyć jakoś obie profesje?

Prawda, że troszeczkę stanąłem tym razem za kamerą (śmiech). Patrzę w obiektyw z innej perspektywy. Wiele lat temu powiedziałem też, że ja idealnie i bardzo naturalnie wpasowuję się w sposób, w jaki Martin komponuje utwory dla zespołu. Głównie dlatego, że pisze on o życiu, o swoich doświadczeniach, o związkach z ludźmi, związkach z życiem. Mnie bardzo coś takiego odpowiada. Świetnie się w tym czuję. To, co robię teraz jest próbą interpretacji mojego własnego życia. Jak gdyby przedłużam to, co pisze Martin. W piosence można opisać naprawdę bardzo mroczne historie, także bardzo lekkie. Można przejść do mroku do jasności i odwrotnie. Trzymając się takiego założenia tworzę coś na podobieństwo obrazu. Nie wiesz, jak on będzie wyglądał dopóki ostatecznie nie odłożysz pędzla i nie popatrzysz na płótno. Masz pewną koncepcję, ale nie zawsze uda ci się ją zrealizować. Wydaje mi się, że mam po prostu większą pewność w pisaniu po tym, jak nagrałem płytę "Paper Monsters". Zdobyłem się na odwagę, aby opuścić skorupę, w której siedziałem. Zacząłem myśleć o interpretowaniu własnych pomysłów. W moich pomysłach na piosenki jest wiele punktów wspólnych. W końcu są one o życiu, związkach. Fakt, że obaj z Martinem odczuwamy w życiu podobny dyskomfort jest powodem, że mamy tak zgodne koncepcje utworów. Nie najlepiej czujemy się też we własnych skórach. Będąc na takim etapie, na jakim jestem, mam naprawdę sporo doświadczeń, z których mogę czerpać. Poza tym praca z nowymi ludźmi, jak Ben Hillier, daje bardzo wiele. Dzięki niemu i jego ludziom dotarła do mnie jedna rzecz: że ekscytujące jest próbowanie nowych rzeczy. Nie czułem się już jak zamknięty w jakimś pudełku, jak to było w przypadku pracy nad "Exciter". To była taka swoista klaustrofobia. To, co każdy robił było zbyt oczywiste. Pewna powtarzalność jest dobra tylko do pewnego momentu. Ale w końcu dochodzisz do punktu, w którym mówisz sobie: "Potrzebuję czegoś więcej". Można pewne rzeczy ukrywać głęboko w sobie, lecz jakaś część musi znaleźć ujście. Już nie staram się uciekać od samego siebie. Teraz mówię sobie: "Oto jaki jestem. Trzeba sobie z tym radzić".

Czy rzeczywiście czujesz się teraz znacznie lepiej jako członek Depeche Mode niż to było 15 lat temu? Może niekoniecznie lepiej niż 15 lat temu... Powiedziałbym inaczej... Chodzi o to, czy czujesz się tak samo mocno zmotywowany jak 15 lat temu. Powiedzmy w czasach powstawania "Violator"? Kiedy nagrywaliśmy "Violator" udało nam się, choć nieświadomie, złamać zasady, którymi kierowaliśmy się do tamtej pory. Weszliśmy do studia z innym producentem, Alan Wilder stał się w znacznie większym stopniu zaangażowanym członkiem zespołu, chciał znacznie mocniej wypowiadać się muzycznie i tak się stało. W proces produkcji Alan zaangażowany był bowiem odkąd stał się członkiem Depeche Mode. Jednak nastąpiło zmęczenie materiału podczas prac nad "Songs Of Faith And Devotion" i zapewne dlatego Alan nas opuścił. Myślał, że nie mamy kierunku, w którym moglibyśmy pójść, ponieważ nakreśliliśmy sobie nowe granice. Dziś czuję się lepiej w zespole. Mniej więcej tak, jak wówczas gdy przyszło nam nagrywać pierwszą płytę z Danielem Millerem. Zresztą on pojawił się w moim studiu w Nowym Jorku i słuchał wersji nagrań demo. Bardzo mu się to podobało. Zapytał tylko, czy jestem pewny, że to piosenki dla Depeche Mode, bo dla zespołu zawsze pisał przecież Martin. Ja nie piszę dla nikogo (śmiech). Piszę, bo potrafię. To dla mnie nowe doświadczenie, które bardzo mi się podoba. Dzięki temu utrzymuję pewną dyscyplinę. Owszem, nie zawsze udaje mi się coś napisać. Nawet powiedziałbym, że dość często. Ale jeśli usiądę przy fortepianie i zacznę sobie podgrywać, to nawet jeśli przez jakiś czas nic nie wymyślę, to wiem, iż po pewnym okresie coś zacznie się wykluwać. Zwłaszcza jeśli są ze mną jacyś ludzie. Lubię pracować z innymi. Na przykład z perkusistą Christianem Eignerem, który gra z nami na perkusji na koncertach. On jest bardzo zorganizowany, bardzo zdyscyplinowany. Ma coś takiego, co inspiruje mnie do pracy. Czy on również jest wymieniony jako współkompozytor utworów? Oczywiście.

Zbliża się trasa koncertowa. Zaczęliście się do niej przygotowywać? Wybierać piosenki, które zagracie?

Próby przed trasą zaczniemy, gdy już będziemy mieć za sobą wszystkie spotkania promocyjne. "Fletch", Martin, Christian, Peter Gordeno [klawiszowiec - red.] oraz ja spotkamy się w Santa Barbara. Spędzimy tam kilka tygodni. Na razie to tylko luźny plan. Będziemy go realizować etapami. Później przeniesiemy się do Nowego Jorku. Tam też będziemy przebywać kilka tygodni. Będziemy ostatecznie ogrywać kawałki, które zaprezentujemy podczas trasy. Martin, ja i "Fletch", każdy z osobna, przygotujemy listę utworów, które chcielibyśmy zagrać. A potem będziemy się kłócić (śmiech).

Będzie jakieś głosowanie?

Coś w tym stylu.

Ile ma być piosenek na każdej z tych list?

Dwadzieścia pięć. Powiedziałbym, że 90 procent wybranych przez nas piosenek się pokrywa, co jest naprawdę wyjątkowe. Pozostałe 10 procent to bardzo różne kawałki. Intra, które powstały w czasach pracy z Timem Simenonem. Pod koniec tego tygodnia zdecydujemy, które piosenki będziemy grać. Zagraliśmy kilka akustycznych koncertów, już po zakończeniu sesji do "Playing The Angel". Dave McCracken zagrał na fortepianie, "Fletch" na akustycznym basie, Martin na gitarze. Zagraliśmy akustyczne wersje "Surrender" i "Nothing's Impossible.

Mnie osobiście ostatnia płyta z remiksami wskazywała na swego rodzaju odnowienie Depeche Mode. Moim zdaniem nie można pominąć jej znaczenia...

Dla mnie samego, jeśli mam być szczery, sukces remiksów był sporym zaskoczeniem. Ale raczej nie miał on wpływu na to, co stworzyliśmy później, Owszem, można powiedzieć, że kiedy ten album był gotowy, poczuliśmy się mocniejsi jako zespół.

Chyba wtedy powiedzieliście, że ten album to takie wasze nieślubne dziecko, które zaczęło żyć własnym życiem?

Bo tym właśnie są nasze remiksy (śmiech). Oczywiście to, co znajduje się na tych płytach ma bezpośredni związek z nami, ale jednocześnie nie można zapominać, że są to też interpretacje naszych kawałków wykonanie przez innych artystów. Remiksy to taka sfera, w której muzyka Depeche Mode wędruje w różnych kierunkach. Miesiącami wybieraliśmy te zremiksowane wersje. Ich katalog jest naprawę olbrzymi. Przygotowanie takich płyt wymagało znacznie więcej czasu niż to sobie wyobrażaliśmy. Później pojawił się pomysł, aby zrobić zupełnie świeży remiks "Enjoy The Silence". Na początku byliśmy przeciwni, ale gdy już usłyszeliśmy nową wersję, zgodziliśmy się, zaś potem okazało się, iż odniosła ona większy sukces niż to sobie wyobrażaliśmy (śmiech). Bez przerwy grały to stacje radiowe. Trzeba więc było w końcu zamknąć ten etap, bo to jednak nie były nasze nowe kompozycje.

Wracając do nowej płyty. Czy powiedziałbyś, że jest na nim jakiś jeden wspólny temat?

Wszystko na tej płycie dotyczy bólu i cierpienia (śmiech). Jak wiesz, to nie jest dla nas nic niezwykłego.

Wydawało mi się, że tym razem jest jakaś hybryda tematów na podstawie twojej piosenki "Nothing's Impossible". Jest tu sporo nadziei.

Jeśli jest coś dodatkowego w tematyce naszych piosenek, to jest to właśnie nadzieja. To u nas wychodzi naturalnie. Ale takie jest życie, nieprawdaż? Żeby sobie dawać z nim radę, trzeba umieć cierpieć w określony sposób. O tym jest moja piosenka "Suffer Well". Musisz iść do przodu. Cierp swoje, ale nie zatrzymuj się. Możesz iść naprzód i stworzyć coś innego. Takie podejście jest też bardzo ważne dla Martina. Dla nas muzyka jest sposobem na poszukiwanie nadziei. Inne życie dla nas, dla Depeche Mode, zaczyna się, gdy występujemy na scenie. Kiedy widzimy przed sobą ludzi, zaczyna się uroczystość. Koncert to taka nasza kropka nad "i", czyli nad tym, co robimy. Wszystko zaczyna się od pisania piosenek, czyli głównie od Martina. Potem pojawiamy się w studiu. Całość wieńczy koncert.

Kiedy mieliśmy wchodzić do studia założyliśmy sobie, iż tym razem musi być inaczej. Nie ma nic gorszego niż brak wyzwań. Jesteśmy na scenie od 25 lat, ale bardzo chcieliśmy nagrać tę płytę. Po prostu czuliśmy mocno, że tego pragniemy. Źle by było, gdybyśmy to robili dlatego, że zobowiązuje nas do tego kontrakt, czy coś w tym stylu.

Piosenki na nowym albumie są znacznie żywsze niż na poprzedniej płycie. Czy mieliście to w planach już przed wejściem do studia?

Nie sądzę, abyśmy planowali coś takiego. Kiedy Martin pisze piosenki, słucha bardzo dynamicznych rzeczy, jak np. techno. To na pewno jest dla niego inspirujące i być może to spowodowało, że piosenki są takie a nie inne. Ale czegoś takiego generalnie nie da się przewidzieć. "Exciter" był dla nas doskonałą płytą w momencie, w którym powstawała. Daniel Miller ujął to doskonale, bo powiedział, że "Exciter" był albumem, przy którym musieliśmy się czegoś nowego nauczyć, ale zostawił nas w takim miejscu, w którym trzeba było poszukać jeszcze czegoś nowego. Wraz z odejściem Alana straciliśmy jedną z nóg, na których opierał się Depeche Mode. Przy pracy nad nową płytą taką nogą dla nas okazał się Ben Hillier. Nagranie i produkcja nowego krążka to był bardzo szybki proces. Po zakończeniu sesji nie czułem się wypompowany.

Czy twoje dzieci lubią muzykę Depche Mode?

Czy moje dzieci lubią Depeche Mode?! Wydaje mi się, że mój syn lubi nasze kawałki. A moja córka... Cóż, ona po prostu lubi słuchać różnej muzyki. Lubi sobie przy niej potańczyć. Pyta się mnie co jakiś czas: "Tatusiu, będziesz znów nagrywał potwory?" (śmiech). Chodzi jej o to, czy znowu gdzieś będę wyjeżdżał. Raz powiedziała mi: "Żadnych potworów więcej!" (śmiech). Jimmy, mój syn... nie sądzę, aby lubił Depeche Mode. Lubi kilka piosenek, lecz preferuje Pink Floyd, The Rolling Stones, Johna Lennona, Marvina Gaye'a.

Dziękuję za rozmowę.